pldaenfrdeuk

 poniedziałek 22 kwietnia 2019r.   imieniny: Heliodor, Kajus, Leonia

Reklama

A A A

Tematem tego opracowania jest historia zakładu otoczonego z jednej strony wysokimi zboczami porośniętymi bogatą roślinnością, a z drugiej malowniczą doliną górnego biegu rzeki Płoni. Opisując historię położonego w dolinie Płoni zakładu, nie sposób pominąć historii terenów, na których zapoczątkował on swoją działalność w połowie XIX wieku.

Miasto Berlinchen zostało założone przez Brandenburczyków w 1278 roku jako nadgraniczny gród obronny. W latach 1402-1454 należał on do państwa krzyżackiego, by ostatecznie powrócić do Brandenburgii. Miasto od tego czasu pozostawało pod władzą dynastii Hohenzollernów aż do 1918 r., wchodząc od 1701 r. w skład Prus, a od r. 1871 - Niemiec.

 

barlinek

Widok miasta od strony jeziora z widokiem murów obronnych wzniesionych w XIV/XV w.
autorstwa Caspara Meriana z dzieła „Theatrum Europaeum” z 1650 r. (Frankfurt/Men)

 

Historia miasta jest pełna dramatycznych chwil. Wielokrotnie walec wojenny przetaczał się przez miasto. Najeźdźcy plądrowali i niszczyli małe miasteczko. Mieszkańcy doświadczali także cierpień z powodów epidemii i pożarów. Ze wszystkich nieszczęść, jakie spadały na Berlinchen, miasto podnosiło się jednak.

 

barlinek

Mapa Księstwa Pomorskiego z początku XVII wieku autorstwa słynnego matematyka i kartografa Eilharda Lubinusa,
wykonana na zamówienie księcia szczecińskiego Filipa II z dynastii Gryfitów.

 

Do stabilizacji gospodarczej doszło dopiero w XVIII w. W mieście pojawiły się papiernie, garbarnie, rozwijało się rzemiosło: tkactwo, sukiennictwo, szewstwo. W okresie tym miasto stało się znacznym ośrodkiem gospodarczym. Powstała fabryka pługów, a także potężny przemysł przetwórstwa drzewnego.

REKLAMA

Miasto Berlinchen uwidocznione zostało na początku XVII wieku na mapie Księstwa Pomorskiego, autorstwa słynnego niemieckiego kartografa Eilharda Lubinusa, który wydał swoją pracę w skali 1:235 000, co było na owe czasy wybitnym osiągnięciem kartograficznym. Do stworzenia tej najdokładniejszej w tamtych czasach mapy w Niemczech wykorzystano wówczas wszystkie osiągnięcia kartografii. Na mapie umieszczono dużą ilość szczegółów oraz elementów topograficznych, naniesiono na nią zatoki, lasy, wzgórza, rzeki i miasta i wsie.1/ Różnice wskazanych na mapie miejscowości do stanu faktycznego wynosiły średnio 13 kilometrów, co jak na XVII wiek jest minimalną pomyłką. Umieszczono na niej nawet takie szczegóły, jak karczmy i wiatraki.

W celu dokładnego ustalenia danych geograficznych autor dużo podróżował po terenie, dokonując ponad 5 tysięcy obserwacji i wyliczeń. Praca nad wykonaniem mapy trwała od 1610 do 1618 roku.

Dzieło Lubinusa miało wiele wydań i stanowiło przez długi czas bazę do prac innych kartografów tworzących mapy Pomorza.

 

barlinek

Fragment mapy Lubinusa prezentującej okolice Barlinka.

 

Na mapie Lubinusa wskazującej lokalizację Barlinka, dostrzec możemy ławy lasów i bliskość rzeki Płoni, oraz zaznaczony pagórkowaty teren wokół miasta.

Dokładniejsza mapa z 1890 roku okolic Pełczyc przedstawia już bardzo dokładnie charakterystykę terenu, w którym ulokowała się fabryka pługów.

 

barlinek

Pruska mapa okolic Pełczyc z 1890 roku z zaznaczoną już lokalizacją fabryki pługów.

 

Przepływająca wartko obok zakładu rzeczka, wije się na wysokości około 34 metrów nad poziomem morza. Cztery kilometry niżej koło wsi Niepołcko jej poziom opada do 25 metrów.

Dolina Płoni w tym miejscu otoczona jest licznymi wzgórzami. Najwyższe - zwane Lisią Górą - ma wysokość 115,7 m. Teren ten zalicza się do najpiękniejszych krajobrazowo regionów północno-zachodniej Polski.

Obszar górnego odcinka Płoni leżący w bezpośrednim sąsiedztwie Barlinka, ukształtowany przez lądolód skandynawski w okresie zlodowacenia, przypomina tereny podgórskie do tego stopnia, że nazywany jest potocznie „Bieszczadami barlineckimi”.

 

barlinek

Powiększony fragment pruskiej mapy z 1890 roku ze wskazaną lokalizacją Pflugfabrik.

 

W tym to przepięknym terenie o wysokich walorach krajobrazowych i przyrodniczych ulokował się mały zakład Eduarda Schwartza, który z czasem rozrósł się do dużej fabryki prowadzonej przez trzy pokolenia tej rodziny.

W ciągu wielu lat istnienia zakładu zmieniały się mury, wyposażenie, właściciele i profil produkcji, nie zmieniło się jedynie atrakcyjne pod względem przyrodniczym i krajobrazowym usytuowanie.

 

Andrzej Mrowiński

 

Przypis:
Mieczysław Stelmach, Eilhardus Lubinus i jego wielka mapa Księstwa Pomorskiego, Szczecin 2001

Publikowany wyżej tekst został opracowany w 2013 roku na zlecenie firmy HaCon w trakcie przygotowania wydania albumu odlewni. Fragmenty powyższego tekstu drukowane były w Echu Barlinka w 2013 roku w nu-merze grudniowym.

Co o tym myślisz?

Super
Haha
Wow
Smutny
Zły

Dodaj komentarz

Wpisy wulgarne, zawierające kłótnie (tzw. trolling), obsceniczne czy obrażające innych komentatorów i naruszające podstawowe zasady netykiety (np. pisane DUŻYMI LITERAMI), nie będą publikowane. Zapraszamy do kulturalnej dyskusji. Nie odpowiadamy na anonimowe komentarze. Nie publikujemy komentarzy z błędami ortograficznymi. Prosimy zaloguj się lub zarejestruj. Rejestracja jest jednoznaczna z akceptacją regulaminu.

Kod antyspamowy
Odśwież